Wprowadzenie do Teorii Integracji Sensorycznej. Warszawa, Wyd. WSiP Połeć B. (2006): Czy dziecko z tego wyrośnie W: Życie szkoły nr 9/2006 Przyrowski Z.(2001): Podstawy diagnozy i terapii integracji sensorycznej. W: Szmigiel Cz. (red.): Podstawy diagnostyki i rehabilitacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej. Kraków, Wyd. 2. Objawy nadwrażliwości w zakresie układu dotykowego. 3. Objawy nadwrażliwości w zakresie systemu wzrokowego. 4. Główne założenia integracji sensorycznej. 5. Dziecko z zaburzeniami SI w szkole. 6. Dziecko z zaburzeniami SI w przedszkolu. 7. Edukacyjne konsekwencje zaburzeń SI. 8. Dyspraksja. 9. Metody i techniki integracji zmysłów Zaburzenia integracji sensorycznej a wybiórczość pokarmowa. Integracja sensoryczna pełni istotną rolę w prawidłowym odżywianiu dzieci i niemowląt. Nieprawidłowe SI przejawia się różnymi wadami i dysfunkcjami. Zaburzenia integracji sensorycznej związane są z nieprawidłowym odbiorem bodźców przez poszczególne zmysły. healthychildren.com. Integracja sensoryczna to procesy zachodzące w mózgu, które pozwalają nam odbierać informacje wysyłane przez nasze zmysły. Dzięki odpowiednio rozwiniętej integracji sensorycznej nasz mózg wie, jak odpowiednio organizować i reagować na to, czego doświadczamy i jak "czytać" informacje pochodzące z ciała i Zabawy wspierające układ dotykowy: 1. Pudło sensoryczne. Wykonanie i stopień trudności zależy wyłącznie od naszych chęci i umiejętności. W wersji podstawowej mogą to być kasztany, fasola, groch albo ryż wsypane do dużego plastikowego pojemnika. Można też do plastikowego pudełka nasypać np. ryżu albo kaszy manny i wrzucić 208 dla Dzieci z Upośledzeniem Umysłowym w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim w W-wie, gdzie wówczas autorka pracowała jako konsultant i terapeuta integracji sensorycznej. w Przedszkolu" 2018, nr 5, s. 16-[19]. Praca z dzieckiem mającym zaburzenia integracji sensorycznej. Przykłady zabaw stymulujących zmysł dotyku. 4. Baj-Lieder, Marta. I znowu te szlaczki. "Wychowanie w Przedszkolu" 2019, nr 2, s. 22-24. Trudności związane z motoryką małą u dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej. 5. Baj-Lieder aZWjZ. Niestety obecnie nie ma leków na zaburzenia integracji sensorycznej, dlatego stosuje się wobec tej grupy dzieci terapię prowadzona przez wykwalifikowanych terapeutów. Jednak nie tylko oni mogą pomagać dzieciom z tymi zaburzeniami. Nauczyciele w szkole wiedząc, że dziecko ma problemy sensoryczne mogą również je wspierać swoimi działaniami tak by lepiej funkcjonowało na lekcji. Oto kilka sposobów które mogą być pomocne w poprawie funkcjonowania dziecka: Podstawową rzeczą dla tej grupy dzieci jest dobranie właściwego siedzenia i miejsca w klasie Niektóre dzieci łatwo rozpraszane wzrokowo lepiej funkcjonują siedząc blisko nauczyciela z przodu klasy. Należy jednak pamiętać, że jeśli dziecko również łatwo rozprasza się na dźwięki to może w reakcji na nie odwracać się do tyłu klasy. Należy dopasować krzesło do potrzeb dziecka tak by się w nim czuło bezpiecznie i komfortowo. Dziecko siedząc na krześle powinno być w stanie postawić pełne stopy na podłodze i oprzeć swoje łokcie na biurku. Jeśli krzesło jest zbyt wysokie należy dziecku zapewnić podstawkę pod nogi. Pewne dzieci potrzebują nieco więcej ruchu by się skupić. Dla nich warto zastosować dmuchaną poduszkę sensoryczną na której będą mogły nieco się poruszać i nie przeszkadzać innym. Wrażliwe słuchowo dziecko nie powinno siedzieć obok źródeł dźwięku i drzwi poprzez które słychać hałas z korytarza Wrażliwe wzrokowo dziecko nie powinno siedzieć obok okna Jeśli w klasie są stosowane do oświetlenia jarzeniówki należy je wyeliminować ponieważ dostarczają drażniących bodźców wzrokowych i słuchowych dla dzieci bardziej wrażliwych sensorycznie. Należy stosować krótkie przerwy w czasie lekcji na ruch taki jak np. rytmiczne poskakanie czy marsz w miejscu. Takie krótkie zadanie ruchowe będzie pomocne dla wszystkich dzieci nie tylko tych z problemami sensorycznymi. Warto zorganizować /szczególnie dla dzieci klas młodszych/ kącik sensoryczny gdzie będzie np. mini trampolina do poskakania, jakiś puf z granulatem do posiedzenia na nim, coś na czym można się trochę pokręcić Są dzieci, które potrzebują dla utrzymania uwagi dodatkowych bodźców smakowych, może więc pozwolić na przerwie lub nawet w czasie lekcji by possały kwaśne słodycze Jeśli obserwujemy, że dziecko gryzie ołówek lub inne rzeczy /np. końcówki ubrania, sznurki/ to dobrze jest zalecić rodzicom by wyposażyli je w specjalne pomoce do żucia i gryzienia /np. odpowiednie nakładki na ołówek, gryzaki/, które są już do nabycia w specjalistycznych sklepach Gdy dziecko jest bardzo pobudzone ze względu na dźwięki, zapachy, ruch na stołówce czy podczas większych zgromadzeń szkolnych to pozwólmy mu może unikać takich sytuacji. Może niech je posiłek poza stołówką. Dla dziecka szczególnie wrażliwego słuchowo należy zalecić noszenie słuchawek specjalistycznych podczas przerw, czy nawet w czasie lekcji. Pamiętajmy by nie chodziło zbyt długo w słuchawkach. Można również zalecić stopery do uszu /pamiętaj by często je wymieniać by nie dochodziło do infekcji uszu/ Są dzieci szczególnie wrażliwe wzrokowo, dla nich /również wówczas gdy nie można zrezygnować z oświetlenia fluorescencyjnego- świetlówek/ zaleć noszenie lekko przyciemnionych okularów Część dzieci z problemami sensorycznymi potrzebuje ekstra dodatkowych bodźców by utrzymać uwagę dla nich w zależności od potrzeb można zalecić żucie gumy, pozwolić by miały coś do ściskania jeśli tego potrzebują /mała piłeczka, jakiś "gniotek"/, pozwolić by mogły trzymać jakiś miły w dotyku obiekt dostarczając sobie bodźców nie przeszkadzając innym dzieciom, czasem po konsultacji ze specjalistą należy zalecić noszenie kamizelki dociążonej itp. Należy zawsze rozmawiać z rodzicami dziecka na temat jego potrzeb sensorycznych, może warto uczulić rodzica na jakość ubrania. Niektóre dzieci bardzo wrażliwe dotykowo mogą mieć kłopoty z koncentracją ze względu na niewłaściwe ubranie /materiał, nadmiar szwów/. Zaleć by dziecko nosiło bardziej miękką , bezszwową odzież. Czasem dzieci z problemami sensorycznymi stają się bardziej pobudliwe i mają większe kłopoty z koncentracja uwagi jeśli są zaskakiwane zmianami w programie lekcji, w programie dnia. Staraj się raczej informować nieco wcześniej o takich zmianach. Jeśli dziecko jeszcze nie było na konsultacjach u terapeuty integracji sensorycznej, może zasugeruj rodzicom by udali się na takie konsultacje Pscholog kliniczny, ukończył UKSW w Warszawie, pracuje zawodowo z różnymi grupami dzieci już od lat 80tych, od 1994r terapeuta integracji sensorycznej, od 1998 r. nauczyciel (instruktor) terapii integracji sensroczynej, autor wielu publikacji, twórca kilku metod diagnostycznych, prekursor metody integracji sensorycznej w Polsce. Założyciel pierwszego w Polsce gabinetu terapii integracji sensorycznej. Redaktor naczelny "Integracji Sensorycznej" - fachowego pisma o integracji sensorycznej, istniejącego od 2000 roku. Współtwórca pierwszych w Polsce programów szkolenia terapeutów integracji sensorycznej. Członek założyciel Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów NDT-SI. Członek założyciel PSTIS i jego pierwszy prezes. Dodaj komentarz Jeśli cenisz nasze artykuły i naszą działalność, prosimy wspomóż nas przelewem bezpośrednim: Lub przekazując nam: IDENTYFIKACJA PROBLEMU Chłopca, o którym piszę po raz pierwszy spotkałam w czerwcu 2014 r. podczas badania w Poradni. Chłopiec został zgłoszony przez rodziców w celu oceny dojrzałości szkolnej. Podczas badania zwróciłam uwagę na zaburzenia sensoryczne u chłopca i zaleciłam pełną diagnozę w tym zakresie. Z uwagi na obniżoną dojrzałość społeczno-emocjonalną uzyskał opinię w sprawie odroczenia obowiązku szkolnego. W styczniu 2015r. rodzice złożyli wniosek o diagnozę procesów integracji sensorycznej oraz o zakwalifikowanie na terapię pedagogiczną. Od stycznia 2015 r do czerwca uczestniczył w terapii pedagogicznej na terenie poradni psychologiczno - pedagogicznej. Od października zaczął uczęszczać na zajęcia socjoterapeutyczne oraz terapię integracji sensoryczna (SI) to proces, w którym następuje organizacja wrażeń dostarczanych do organizmu, aby mogły być wykorzystane w celowym działaniu, czyli w reakcji adaptacyjnej. Przez zmysł wzroku, słuchu, dotyku i zmysł równowagi odbieramy bodźce z ciała i otoczenia. Informacje te przekazywane są do mózgu, następnie odpowiednio segregowane, interpretowane abyśmy mogli zareagować w sposób odpowiedni w danej sytuacji (czyli odpowiedzieć prawidłową reakcję adaptacyjną). Jest to adekwatne i efektywne reagowanie na wymogi otoczenia. Może to być odpowiedź ruchowa jak i sensoryczna jest procesem, dzięki któremu mózg otrzymując informację ze wszystkich systemów zmysłowych dokonuje ich segregacji, rozpoznania, interpretacji i integracji z wcześniejszymi doświadczeniami. Integracja sensoryczna rozpoczyna się już w okresie płodowym i trwa do około 7 roku życia. Nierozwinięcie określonych umiejętności w kolejnych stadiach rozwoju powoduje powstawanie trudności w funkcjonowaniu i zachowaniu dotyczące podstaw teoretycznych oraz sposobów diagnozy i terapii zaburzeń integracji zmysłowej zostały opracowane przez Jean Ayres- psychologa i terapeutę zajęciowego w Instytucje badań Mózgu Uniwersytetu w Los Angeles. Ayres zwróciła uwagę na szczególnie istotny fakt, że u podstaw rozwoju integracji zmysłowej leżą trzy najwcześniej dojrzewające, podstawowe układy zmysłowe: dotykowy, proprioceptywny i przedsionkowy. To one stanowią bazę, która wraz z rozwojem i integracją odruchów, nadaje kształt rozwojowi dotykowy ma receptory umiejscowione w skórze i na powierzchni skóry, odbierające wrażenia lekkiego i głębokiego dotyku, nacisku, ciepła, zimna, to odbiór wrażeń płynących z mięśni i ścięgien, informujących mózg o położeniu ciała, jego poszczególnych części oraz o tym, czy i jakie ruchy wykonuje. Układ przedsionkowy (inaczej zmysł równowagi) ma receptory w uchu wewnętrznym, reaguje na siłę grawitacji, ruch linearny i obrotowy oraz wrażeń dotykowych i proprioceptywnych ma podstawowe znaczenie dla rozwoju percepcji schematu ciała. Wpływa więc na funkcje motoryczne: koordynację ruchów, sprawność manualną i lateralizację, planowanie sekwencji ruchów, co z kolei znajduje odzwierciedlenie w rozwoju samoobsługi, przyswajaniu technik rysowania i pisania, w posługiwaniu się przedsionkowy pomaga w prawidłowym odbiorze wrażeń przez inne systemy sensoryczne (wzrokowy, słuchowy, proprioceptywny). Ma wpływ na stabilizację napięcia mięśniowego, utrzymanie równowagi, koordynację płynność ruchów ciała i gałek ocznych - a zatem na postawę ciała podczas aktywności ruchowej, oraz przy wykonywaniu zadań przy stole, właściwą sprawność rąk i współpracę między rękami. Znajduje to również odzwierciedlenie w przyswajaniu technik szklonych, jak również nabywaniu sprawności ruchowej i umiejętności w zakresie samoobsługi. 2. GENEZA I DYNAMIKA ZJAWISKAOcenę funkcjonowania sensomotorycznego dokonałam na podstawie obserwacji klinicznej, swobodnej i ukierunkowanej zabawy chłopca, dodatkowych prób sprawnościowych, wywiadu z rodzicami. Obserwacji poddałam stan funkcjonowania podstawowych zmysłów oraz jakość informacji odbieranych przez ciało do celowego działania oraz rodzaj i jakość umiejętności ruchowych. Dane z wywiadu:Przebieg ciąży prawidłowy, poród naturalny, długotrwały, punktacja APGAR 8/10. We wczesnym dzieciństwie był dzieckiem nadwrażliwym na bodźce zewnętrzne. Rozwój ruchowy, wg tzw. kamieni milowych w normie. Lubi zabawy na placu zabaw. Zawsze dobrze tolerował kręcenie się na karuzelach, huśtanie na huśtawkach. Wcześniej miał problemy z wchodzeniem na drabinki, zwłaszcza linowe typu „pająki”. Według rodziców, na placach zabaw jest raczej ostrożny, czas zabaw na karuzelach, huśtawkach nie odbiega od czasu zabaw innych dzieci w jego wieku. Nie lubi grać w piłkę. Chętnie jeździ na rowerze , szybko nauczył się jeździć bez dodatkowych kółek. Generalnie nie ma problemów z jedzeniem, je raczej wszystko, oprócz ryb. Zdarzają się bóle brzucha i sytuacje, gdy nie zdąży zasygnalizować, że chce mu się kupę. W ostatnim czasie zaczął wyczuwać różne zapachy, np. na klatce schodowej, ale rodzice nie obserwują negatywnych reakcji na zapachy. W zachowaniu dziecka widoczna nadruchliwość. Sen jest prawidłowy, nie budzi niepokoju rodziców. Chłopiec ma wadę wymowy – pod opieką logopedy od okresu przedszkolnego. Od 3 roku życia uczęszczał do przedszkola, w ocenie rodziców, gdy poszedł do przedszkola chorował (ospa, szkarlatyna, pseudokrup, częste infekcje górnych dróg oddechowych). Często zatyka uszy, najczęściej na dźwięki wysokie, pojawiające się nagle. Lubi biegać, skakać, jednak, kiedy ma wykonać zadanie bardziej statyczne, wolniejsze, przy stoliku bardzo szybko się męczy. Nie lubi mieć brudnych rąk, unika lepienia, malowania palcami. Poza tym rodzice nie zaobserwowali nadwrażliwości dotykowej w obrębie innych części ciała. Nie ma problemów z myciem się, kąpielą. Chętniej sięga po kredki. Na podstawie badań psychologicznych stwierdzono rozwój w górnej granicy normy, dobry stopień rozwoju funkcji percepcyjno-motorycznych, zaburzenia koncentracji uwagi, obniżony poziom dojrzałości społeczno-emocjonalnej. Chłopiec jest nadruchliwy, występują zaburzenia koncentracji uwagi, trudno jest mu dłużej wytrzymać w pozycji statycznej, np. przy stoliku, Jest męczliwy, szybko się dekoncentruje. Szymon pozostaje w dobrym kontakcie werbalnym z otoczeniem. Mówi dużo budując zdania złożone. Ma bogaty zasób wiedzy o świecie. Potrafi sam zorganizować sobie aktywność, lecz jego zabawa jest krótkotrwała. Ma trudności z planowaniem przestrzeni do zabawy. Słabo łapie i rzuca piłkę. Zachowanie podczas badań:W czasie badania chłopiec ruchliwy, biegał po sali, często działał impulsywnie, wykazywał brak planowania przed wykonaniem jakiegoś zadania, zmieniał aktywność i przedmioty, sprzęt, którym się interesował. Potrafił sam zorganizować sobie aktywność, lecz jego zabawa była krótkotrwała i często niebezpieczna.. Zaobserwowano trudności z planowaniem przestrzeni do zabawy, trudności z nawiązaniem i utrzymaniem kontaktu wzrokowego z terapeutą. Wycofuje się w trakcie prób, które sprawiają mu nawet małą trudność. Niechęć do wykonania prób zastępuje „ucieczką”, unikaniem wysiłku. Często kładzie się na materacu, kołysze się, kiwa, sprawia wrażenie jakby tracił równowagę. Chłopiec jest nadruchliwy, występują zaburzenia koncentracji uwagi, trudno jest mu dłużej wytrzymać, zwłaszcza w pozycji statycznej, np. przy stoliku. Jest dość męczliwy, szybko się dekoncentruje. Szymon pozostaje w słabym kontakcie werbalnym z otoczeniem, pomimo dobrego rozwoju mowy, bogatego zasobu wiedzy o świecie. Mowa w głównej mierze wykorzystywana jest zadaniowo, w mniejszym stopniu do budowania kontaktu społecznego. Wyniki Obserwacji klinicznej:• Chłopiec nie wykazywał dyskomfortu w próbach wymagających dotyku.• Występuje u chłopca nieznacznie obniżone napięcie mięśniowe.• Lateralizacja skrzyżowana (oko lewe, ręka prawa).• Wystąpiły trudności w próbach badających ruchy gałek ocznych- śledzenie bodźca nieregularne, trudności z fiksacją wzroku na przedmiocie- problemy z przekroczeniem linii środa- mruganie, gubienie przedmiotu • Naśladowanie ruchów wolnych, chłopiec wykonał prawidłowo sekwencje ruchu, ale trudności nastąpiły z utrzymaniem pozycji, rytm był zaburzony.• Przy próbie diadochokinezy obserwuje się niską jakość ruchu, zaburzony rytm pracy prawej i lewej ręki oraz obu rąk. • W próbie (praksji i pozy) palce-kciuk- praca prawej ręki oraz obu rąk jednocześnie, pod kontrolą wzroku i z zamkniętymi oczami prawidłowa, nieznacznie zaburzona praca lewej ręki – chłopiec dotykał, ale nie „trafiał” w wyznaczony palec, próbował naprawiać błąd czując pomyłkę. • Nieprawidłowości w próbie badającej motorykę języka. Nieznacznie zaburzona motoryka języka na zewnątrz jamy ustnej (góra), znaczne zaburzenia (dół), prawidłowa motoryka (prawo, lewo). Prawidłowa motoryka wewnątrz (prawo, lewo, góra, dół), nieznacznie zaburzone ruchy okrężne.• Toniczny Odruch Błędnikowy - Szymon nie potrafi przyjąć samodzielnie pozycji supinacyjnej i pronacyjnej, po kilku próbach udało się ustawić chłopca, ale utrzymał pozycję bardzo krótko i z dużym trudem. • ATOS i STOS- Asymetryczny i Symetryczny Toniczny Odruch Szyjny – trudne do zbadania z powodu przeprostów. Symetryczny Toniczny Odruch Szyjny- obserwuje się nieznaczne zmiany w ułożeniu kończyn, ATOS- nieznaczne ugięcie kończyn przy zwrocie głowy w bok. • W próbie Schildera wystąpiły trudności z utrzymaniem pozycji, nieznaczna rotacja tułowia za ruchem głowy, ruchy choreotatyczne. Szymon zgłaszał dyskomfort. Nie stwierdzono oporu głowy.• Obserwuje się prawidłowe reakcje obronne.• Niebezpieczeństwo grawitacyjne – chętnie wchodzi i zeskakuje, chętnie wykonuje zadania wymagające wchodzenia na sprzęt, drabinki (brak cech niepewności grawitacyjnej)• Badanie reakcji równoważnych- obniżona równowaga statyczna i dynamiczna.• Test Oczopląsu Porotacyjnego- na pierwszym spotkaniu chłopiec zasygnalizował znaczny dyskomfort, nie wykonano próby. Podczas drugiego spotkania test zakończył się niepowodzeniem. W trakcie, po kilku nieudanych próbach, chłopiec dość dobrze utrzymywał pozycję, ale po zakończeniu obrotów nie był w stanie utrzymać wzroku w jednym punkcie- rozpraszały go przedmioty znajdujące się na obrzeżach pola widzenia. Dodatkowe próby sprawnościowe: Ma trudności z rzucaniem, chwytaniem piłki. Przyjmuje pozycję stania jednonóż, ale są trudności ze stabilnym utrzymaniem – jest w stanie zrobić to krótko. Potrafi podskakiwać, przeskakiwać przeszkody. Widoczne trudności z oceną odległości. W rysowaniu używa ręki prawej, przyrząd pisarski chwyta w sposób nieprawidłowy. WnioskiWystępują zwiększone potrzeby w zakresie zmysłu priopriocepcji (czucia głębokiego) - potrzeba dostarczania zwiększonej ilości bodźców, lepsza reakcja, zwiększona koncentracja, gdy podawany jest mu mocny, zdecydowany bodziec zakresie układu przedsionkowego – obserwuje się zwiększoną potrzebę stymulacji, chłopiec lubi huśtać się, często z głową w dół, woli być w ciągłym ruchu. W zakresie zmysłu dotyku - obserwuje się nadwrażliwość w obrębie zakresie zmysłu wzroku, słuchu obserwuje się nadwrażliwość. Szymon ma trudności z utrzymaniem wzroku na przedmiocie i podążaniem wzrokiem za przedmiotem. Jest pobudzony, gdy ma do czynienia z wieloma bodźcami wzrokowymi. Obserwuje się zwiększoną wrażliwość na dźwięki, opóźnioną reakcję na dźwięki mowy. Czasem sprawia wrażenie, jakby nie słyszał, potrzebuje powtarzania poleceń, trudno mu skupić uwagę w miejscach gdzie jest nadmiar bodźców dźwiękowych, zatyka uszy na niektóre dźwięki (w ostatnim czasie trochę rzadziej). W zachowaniu obserwuje się wzmożoną potrzebę ruchu, przejawiająca się wierceniem się, wstawaniem z miejsca, częstą zmianą przez chłopca wyniki mogą świadczyć o dysfunkcjach w pracy układu prioprioceptywnego i przedsionkowego – prawdopodobnie o charakterze podwrażliwości na bodźce, co może powodować, że jego układ nerwowy słabo rejestruje informacje związane z czuciem głębokim oraz czuciem ułożenia ciała w przestrzeni (a zwłaszcza głowy względem tułowia). Maja też wpływ na regulację napięcia mięśniowego, postawę ciała, koordynację ruchów, równowagę, rozwój umiejętności w zakresie planowania motorycznego. Czynniki te powodują, że chłopiec nie potrafi utrzymać prawidłowej pozycji przy stole, , niechętnie wykonuje czynności grafomotoryczne – z powodu słabej stabilizacji napięcia mięśniowego, zwłaszcza w obrębie obręczy barkowej, , usztywnia ruchy ręki, niewłaściwie trzyma ołówek, szybko męczy się i w efekcie dekoncentruje, wstaje od stołu i musi pobiegać poi sali. Ponadto obniżone napięcie mięśniowe, w tym mięśnia okrężnego ust i języka oraz słabsze czucie ułożenia aparatu artykulacyjnego może być jedną z przyczyn wadliwej wymowy. Dysfunkcje przedsionkowe mogą mieć również wpływ na widoczne u chłopca trudności w płynnym wodzeniu wzrokiem, stabilizację pola widzenia, obniżenie poziomu koordynacji ruchowej, wzrokowo-ruchowej. W efekcie powyżej opisane dysfunkcje mogą zakłócać rozwój sprawności ruchowej i nabywania nowych umiejętności w samoobsłudze, sprawności manualnej, grafomotoryce. Nadwrażliwość na bodźce sensoryczne oraz obniżone napięcie mięśniowe może skutkować większą męczliwością dziecka i problemami ze skupieniem uwagi. Nadwrażliwość dotykowa w obrębie dłoni może, zwiększać niechęć do wykonywania czynności graficznych, ZNACZENIE PROBLEMU Badanie dziecka, wywiad z rodzicami wskazują na występowanie u dziecka zaburzeń sensomotorycznych, przede wszystkim dysfunkcji układu przedsionkowego oraz priopriceptywnego – o charakterze podwrażliwości (potrzeby dostarczania zwiększonej ilości bodźców), dotykowego (nadwrażliwości dotykowej w obrębie dłoni) oraz na bazie systemów deficyty w odbiorze i przetwarzaniu bodźców słuchowych, wzrokowych. Ponadto chłopiec ma trudności w wytrwałej pracy, koncentracji uwagi, czas pracy jest ograniczony. Chłopiec ma duże trudności w dobrym funkcjonowaniu społecznym. Przejawem tych trudności są nieprawidłowe relacje z rówieśnikami, nieprzestrzeganie ustalonych norm społecznych, niska samodzielność i aktywność w czynnościach szkolnych jak i nie związanych z nauką, zachowania agresywne. Zachowania prezentowane przez chłopca wpływają niekorzystnie na szkolne funkcjonowanie nie tylko jego samego, ale również pozostałych dzieci w klasie. szczególnego zainteresowania i intensywnych oddziaływań terapeutycznych. Obecnie chłopiec jest w klasie I podczas lekcji pracuje niechętnie, często odmawia wykonania zadania. W sytuacji niepowodzenia złości się, krzyczy, rezygnuje z pracy, krytycznie ocenia swoje kompetencje mówiąc: „ nie umiem”. Jednak jeśli otrzyma pomoc i wykona zadanie – okazuje dużą radość. Jest niecierpliwy. Gdy musi poczekać na swoją kolej odpycha dzieci, tupie. Szymon zazwyczaj stawia silny fizyczny opór, wyrywa się. Takie zachowania chłopca są moim zdaniem na ogół wynikiem frustracji, przejawem złości lub też próbą nawiązania kontaktu, nie służą wyrządzeniu krzywdy drugiej osobie chłopiec nie wie, nie rozumie, że takim zachowaniem sprawia komuś przykrość. Nie chce też naprawić swojego zachowania np. się, że chłopiec zachowuje się integracji sensorycznej mają ogromny wpływ na przyszłość edukacyjną każdego dziecka. Chłopiec po diagnozie w poradni psychologiczno - pedagogicznej zaczął uczęszczać do mnie na terapię integracji sensorycznej. W wyniku słabej integracji zmysłów, dziecko ma różnego rodzaju kłopoty w codziennym funkcjonowaniu zarówno w środowisku domowym jak i poza domem. Zaburzone współdziałanie zmysłów objawia się problemami w zachowaniu, wykonywaniu czynności precyzyjnych, aktywności ruchowej i funkcjonowaniu społecznym. Chłopiec ma duży problem w dłuższym skupieniu uwagi na zadaniu, jest męczliwy. Pojawiają się zaburzenia emocjonalne: frustracja, labilność emocjonalna (albo jest pobudzony i aktywny albo zamyka się w sobie i unika kontaktów społecznych). Zdarza się, że chłopiec zachowuje się dziwnie i niezrozumiale dla otoczenia, zaburzenia sensomotoryczne wpływają na trudności w kontaktach z rówieśnikami. Systematycznie prowadzona u chłopca terapia integracji sensorycznej połączona z socjoterapią może zapobiec wielu konsekwencjom zaburzeń Prognoza negatywnaNie podjęcie właściwych oddziaływań wychowawczych i terapeutycznych pogłębi izolację, bierność dziecka w środowisku szkolnym, spowoduje utrwalenie się lub wręcz nasilenie nieprawidłowych zachowań oraz zakłóci przebieg proces dydaktyczno- wychowawczego terapii integracji sensorycznej może spowodować:• nasilenie problemów ze skupieniem uwagi,• znaczne trudności w relacjach z rówieśnikami,• problemy w przyswajaniu wiedzy, zdobywaniu nowych doświadczeń,• zwiększenie rozpraszalności uwagi słuchowej i wzrokowej z uwagi na niski próg tolerancji na dystraktory,• wydłużony czas reakcji na bodźce słuchowe i wzrokowe,• zaburzenia grafomotoryczne,• wolne tempo przepisywania z tablicy, • nieprawidłowości w koordynacji w zakresie ruchów głowy i oczu,• brak płynnych, śledzących ruchów oczu,• ograniczenie możliwości edukacyjnych, • wolniejsze tempo postępów w ćwiczeniach logopedycznych nad artykulacją, • zdolność do planowania ruchu jest niezbędną funkcją przy kształtowaniu się praksji oralnych, a więc ma wpływa n artykulację. Prognoza pozytywnaProwadzenie systematycznej wieloaspektowej terapii dziecka oraz oddziaływania skierowane na rodzinę wpłyną korzystnie na emocjonalną i społeczną sferę rozwoju dziecka oraz zminimalizują dotychczasowe problemy oraz zapobiegną powstaniu zaburzeń zachowania u dziecka w przyszłości. Podjęcie właściwie zaplanowanej i przeprowadzonej terapii integracji sensorycznej może:• zniwelować trudności w odbiorze i przetwarzaniu bodźców sensorycznych, by w efekcie zmniejszyć frustrację dziecka, • zmniejszyć potrzeby nienaturalnie silnego domagania się czynności i zabaw związanych z obracaniem się, huśtaniem, podskakiwaniem, dążeniem do mocnego uścisku,• zwiększyć precyzję ruchów rąk, przez co chłopiec będzie samodzielny w zakresie samoobsługi,• kształtowanie samodzielności• wzmocnienie wiary w siebie• kształtowanie właściwych wzorców zachowań społecznych• uczenie rozumienia konsekwencji swoich zachowań• eliminowanie niewłaściwych zachowań chłopca wobec rówieśników, dorosłych• uczenie sposobów panowania nad swoimi emocjami• wskazanie konstruktywnych, adekwatnych do wieku sposobów zagospodarowania czasu wolnego• zwiększyć szanse edukacyjne PROPOZYCJE ROZWIĄZANIA• Terapia integracji sensorycznej uwzględniająca pracę nad prawidłowym odbiorem i przetwarzaniem bodźców sensorycznych.• Zajęcia logopedyczne w celu ćwiczenia prawidłowej artykulacji.• Zajęcia socjoterapeutyczne w celu pracy nad świadomością własnych emocji, wyrażaniem ich, radzeniem sobie z nimi, uczenia nawiązywania bliższych kontaktów emocjonalnych z rówieśnikami. Zadania do wykonania:1. Prowadzić systematyczną terapię integracji sensorycznej2. Prowadzić systematyczne spotkania z Systematycznie współpracować z osobami pracującymi z chłopcem Plan oddziaływań: stymulacja przedsionkowo – prioprioceptywno - dotykową celem normalizacji w odbiorze bodźców i lepszej ich integracji, praca nad stabilizacją napięcia mięśniowego,  praca nad koordynacją wzrokowo-ruchową oraz integrację odruchu przedsionkowo-ocznego, rozwijanie reakcji równoważnych, ćwiczenia praksji (w tym aparatu artykulacyjnego), organizacja przestrzeni wokół osi ciała, usprawnianie grafomotoryki przez ćwiczenia precyzji rąk, ćwiczenie małej motoryki, ćwiczenia koncentracji uwagi, wydłużanie czasu pracy. stymulowanie dojrzałości społecznej – m. in. zauważanie poprawnych zachowań, głównie w zakresie dostosowania się do wymogów sytuacji, wzmacnianie ich poprzez pochwałę, instruowanie dziecka odnośnie oczekiwanych zachowań. stymulowanie dojrzałości emocjonalnej – m. in poprzez wykorzystywanie codziennych sytuacji, bajek do zwiększania świadomości emocjonalnej, zarówno w zakresie emocji przeżywanych przez dziecko, jak i inne osoby. wzmacnianie aktywności poznawczej i motywacji poznawczej. 1. WDRAŻANIE ODDZIAŁYWAŃ By planowane rozwiązania przynosiły efekty konieczna jest współpraca terapeuty integracji sensorycznej, logopedy, rodziców, nauczycieli oraz innych specjalistów. Po badaniu psychologiczno – pedagogicznym rodzice zostali poinformowani o możliwości ubiegania się o miejsce dla dziecka na zajęciach w poradni. Chłopiec regularnie zaczął uczęszczać do mnie na zajęcia w poradni psychologiczno – pedagogicznej. Biorąc pod uwagę trudności w funkcjonowaniu w środowisku rówieśniczym, w podporządkowaniu się, przekazałam też rodzicom informacje o możliwościach udziału chłopca w zajęciach socjoterapeutycznych na trenie poradni. Po rozmowach dziecko trafiło także na zajęcia socjoterapeutyczne. Terapię integracji sensorycznej rozpoczęłam u dziecka w październiku 2015r., odbywała się na terenie poradni, początkowo dwa razy w miesiącu, od stycznia trzy lub cztery razy w miesiącu przez 60 minut. Obejmowała ona następujące działania: Po każdych zajęciach przekazywałam rodzicom informacje o przebiegu terapii, udzielałam wskazówek do ćwiczeń w domu. Konsultowałam się systematycznie ze specjalistami, do których chłopiec uczęszczał na zajęcia logopedyczne i socjoterapeutyczne. Wymienialiśmy się informacjami na temat chłopca. 2. EFEKTY ODDZIAŁYWAŃ W ciągu ośmiu miesięcy od czasu, gdy zaczęłam terapię z chłopcem dokonał się ogromny postęp w jego funkcjonowaniu. Funkcjonowanie dziecka poprawia się we wszystkich sferach. Szymon nadal przejawia trudności w funkcjonowaniu społeczno-emocjonalnym, zwłaszcza na terenie szkoły, ale obserwuje się też pewne korzystne zmiany:- lepszy jest kontakt z uczniem , wzrosła motywacja i samoocena dziecka,- chętniej uczestniczy w życiu klasy, jest bardziej aktywny, chętny do współpracy- używa zwrotów grzecznościowych- potrafi przeprosić za niewłaściwe zachowanie, i wyraża chęć naprawienia wyrządzonej szkody- częściej dokonuje autorefleksji nad swoim niewłaściwym zachowaniem, pyta o ewentualne następstwa niewłaściwych zachowań- rzadziej mają miejsce wybuchy złości- wydłużył się czas koncentracji uwagi na zadaniu,-poprawiła się integracja wzrokowo- słuchowo- ruchowa. Na pewno na poprawę funkcjonowania duży wpływ miała dobra współpraca z rodzicami. Rodzice systematycznie utrwalali zalecane ćwiczenia w domu, stosowali się do zaleceń jak postępować z dzieckiem, by zniwelować zaburzenia sensomotoryczne. Zmieniło się ich podejście do problemów dziecka (zauważyli złożoność zaburzeń i zdecydowali się na systematyczną terapię chłopca, starają się wyznaczać synowi granice i postępować moim przekonaniu Szymon ma szanse dobrze funkcjonować w środowisku szkolnym i pozaszkolnym, ale wymaga to jeszcze żmudnej, systematycznej pracy ze strony wychowawców oraz wsparcia, którego należy udzielić rodzinie i monitorowania sytuacji na sukces ma wiele czynników:- systematyczna terapia integracji sensorycznej,-systematyczny udział w zajęciach socjoterapeutycznych,- współpraca rodziców z terapeutami,- pozytywne nastawienie dziecka do proponowanych zajęć. Opracowała: Katarzyna Frącala Będąc rodzicem wcześniaka, prędzej czy później trafisz na swojej rodzicielskiej ścieżce na temat integracji sensorycznej. Dlatego w cyklu artykułów postaram się przekazać Ci najważniejsze i najpotrzebniejsze informacje w tym zakresie. Zaczniemy od wyjaśnienia tego, czym jest integracja sensoryczna, jakie wyróżniamy zaburzenia integracji sensorycznej, jaka jest korelacja pomiędzy wcześniactwem a tego typu trudnościami oraz z jakimi problemami natury sensorycznej najczęściej zmagają się dzieci urodzone przedwcześnie. INTEGRACJA SENSORYCZNA Od momentu narodzin każdego dnia miliony bitów informacji docierają do mózgu Twojego dziecka. Ono zaś stopniowo uczy się, jak sobie z nimi radzić. Na tym właśnie polega proces dojrzewania układu nerwowego. Mózg maluszka musi nauczyć się przesiewać bodźce istotne od tych niepotrzebnych, kontrolować i zawiadywać reakcjami na bodźce sensoryczne, odpowiednio je modulować, czyli wzmacniać lub wyciszać. W procesie tym informacje są rejestrowane, rozpoznawane, segregowane, interpretowane i łączone tak, by mogły być użyte w celowym działaniu. Moja ulubiona definicja integracji sensorycznej pochodzi z książki „Sensoryczne niemowlę”: „(…) niezwykle złożony proces zachodzący w układzie nerwowym”. Małe dziecko od pierwszych chwil życia (a nawet wcześniej) uczy się własnego ciała, a w jego głowie różne obrazy pomagają mu rozpoznawać świat. U większości dzieci integracja sensoryczna rozwija się w sposób naturalny w wyniku podejmowania typowych aktywności dla danego wieku. Proces ten trwa od okresu prenatalnego do mniej więcej 7–8 roku życia. Efektem integracji sensorycznej są: planowanie ruchu – praksja;reakcje adaptacyjne na bodźce sensoryczne, czyli reakcje adekwatne do natury i siły bodźców. Najczęściej zwracamy uwagę na integrację sensoryczną, gdy ten naturalny proces jest zakłócony. Jeśli w tym czasie zadzieje się coś nieprawidłowego – wtedy dzieci mogą mieć zaburzenia sensoryczne. ZABURZENIA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ Zaburzenia integracji sensorycznej to nieprawidłowości w przetwarzaniu bodźców zmysłowych, które nie wynikają z uszkodzeń narządów zmysłów. Układ nerwowy niewłaściwie odbiera i organizuje bodźce zmysłowe, a dziecko reaguje nieprawidłowo (emocjonalnie lub ruchowo) w stosunku do ich siły i natężenia. Ta reakcja może być zbyt mocna, zbyt słaba lub może w ogóle nie wystąpić. Zaburzenia sensoryczne (SI) dzielimy na 3 grupy, w ramach których wyróżniamy podtypy trudności związanych z przetwarzaniem bodźców: Zaburzenia modulacji sensorycznej – w ramach których wyróżniamy nadreaktywność, podreaktywność i poszukiwanie bodźców różnicowania bodźców ruchowe o podłożu sensorycznym – które dzielimy na zaburzenia posturalne (trudności z kontrolą postawy ciała i ruchu) oraz znacznie poważniejszą dyspraksję. Co ciekawe, dziecko może mieć trudności tylko w jednym zakresie, np. nadwrażliwość na bodźce słuchowe lub dotykowe, ale mogą także występować nieprawidłowości z różnych kategorii, a nawet połączenie wszystkich rodzajów zaburzeń sensorycznych. Dlatego funkcjonowanie każdego dziecka jest oceniane indywidualnie, a sam proces diagnostyczny jest kilkuetapowy i dość złożony. Objawów zaburzeń SI mamy bardzo dużo. Zazwyczaj wiążą się z nietypowym, niestandardowym zachowaniem, trudnościami ruchowymi, problemami z regulacją emocji i funkcjonowaniem społecznym. Mogą one także dotyczyć sfery komunikacji, np. opóźnionego rozwoju mowy, jedzenia (wybiórczość pokarmowa) czy trudności ze snem i zasypianiem. Obecnie coraz częściej używamy określenia „zaburzenia przetwarzania bodźców sensorycznych” (Sensory Processing Disorders) lub skróconej nazwy „zaburzenia sensoryczne”, ale określenie „zaburzenia integracji sensorycznej” (zaburzenia SI) jest nadal w użyciu. WCZEŚNIAKI A ZABURZENIA SI Nie znamy jeszcze dokładnej odpowiedzi na pytanie, skąd biorą się zaburzenia integracji sensorycznej. Wiemy jednak, że na powstawanie zaburzeń SI mają wpływ następujące czynniki: genetyczne,prenatalne,okołoporodowe,środowiskowe. Mamy również wiedzę, że na pewno u dzieci z zaburzeniami SI dochodzi do pewnych zmian w układzie nerwowym, które powodują subtelne zmiany w jego funkcjonowaniu. Są pewne hipotezy, że występują one na etapie migracji neuronów – jest to najważniejszy etap rozwoju układu nerwowego w okresie prenatalnym. Najnowsze obserwacje skłaniają ku tezie, że można także łączyć występowanie zaburzeń sensorycznych z doświadczeniem wczesnej traumy. U wcześniaków część rozwoju i dojrzewania układu nerwowego dokonuje się w środowisku zewnętrznym. To niestety sprzyja nieprawidłowej regulacji układów sensorycznych. Dlatego im krócej trwał okres ciąży, tym większe jest prawdopodobieństwo problemów sensorycznych u dziecka. Dodatkowo kolejnymi czynnikami utrudniającymi proces integracji sensorycznej są liczne procedury medyczne, którym wcześniaki są poddawane po urodzeniu. Są one konieczne do ratowania zdrowia i życia, ale nie sprzyjają rozwojowi niedojrzałego układu nerwowego oraz procesom samoregulacji. Wszystkie wcześniaki są w grupie ryzyka zaburzeń integracji sensorycznej, co nie oznacza, że Twoje dziecko na pewno będzie miało takie trudności. Jest to jednak bardzo ważna informacja, abyś mogła/mógł z uważnością obserwować rozwój sensomotoryczny swojej pociechy. NAJCZĘSTSZE TRUDNOŚCI Przeprowadzone badania w temacie zaburzeń sensorycznych potwierdzają, że 39% przebadanych wcześniaków miało nieprawidłowości w zakresie przetwarzania bodźców sensorycznych: słuchowych, przedsionkowych oraz dotykowych. Zauważono także podwyższony trend dotyczący wrażliwości strefy oralnej (Wickremasinghe, 2013 za A. Janeczek-Romanowska). Biorąc pod uwagę dane, które szacują, że nawet ok. 30% dzieci ma aktualnie trudności z przetwarzaniem bodźców sensorycznych, to badania przytoczone powyżej wyglądają dość optymistycznie. — mgr Aleksandra Charęzińska – pedagog specjalny, terapeutka integracji sensorycznej, specjalistka diagnozy i terapii pedagogicznej, instruktorka Masażu Shantala, wykładowca akademicki. Konsultuje małe dzieci pod kątem wczesnych zaburzeń przetwarzania bodźców sensorycznych. Prowadzi kursy, warsztaty i szkolenia dla rodziców, opiekunów małych dzieci oraz profesjonalistów pracujących z dziećmi. Opracowała autorski program zajęć sensorycznych dla maluszków Smyko-Multisensoryka®. Autorka pierwszej książki o integracji sensorycznej małych dzieci „Sensoryczne Niemowlę” oraz kart z propozycjami zabaw „Sensoryka dla Smyka”. Jest dorosłą osobą z zaburzeniami sensorycznymi oraz mamą sensocórki. Rodzice uważnie obserwujący swoje dziecko potrafią dostrzec niepokojące zachowania dziecka, które mogą być objawem zaburzonej integracji sensorycznej. Jednym z pierwszych objawów, jakie możemy obserwować w okresie niemowlęcym są trudności dziecka w zrozumieniu położenia i ruchu ciała w przestrzeni. Niektóre niemowlęta boją się ruchu, ponieważ informacje wewnętrzne z mięśni, stawów i układu równowagi nie są precyzyjnie opracowywane przez ich układ nerwowy. Gdy matka ułoży dziecko na plecach podczas karmienia, zaczyna ono płakać i wyginać ciało, jeśli unosi się je do góry, jest przerażone, płacze, napina się. Dzieje się tak, ponieważ dziecko nie jest w stanie wyraźnie sobie uzmysłowić, jakie ruchy wykonuje jego głowa i całe ciało, jest wystraszone niezrozumiałymi bodźcami. Inne dzieci natomiast nie lubią być przytulane, nie tolerują delikatnego dotyku. Niektóre zbyt wrażliwie reagują na dźwięki lub światło. Częściej niż ich rówieśnicy płaczą i są rozdrażnione. Dzieci te są przeciążone normalnie występującymi bodźcami sensorycznymi. Niemowlęta te mogą mieć niespokojny sen. Ich cykl dobowy snu i czuwania jest zaburzony, dlatego śpią mało, krótko i zasypiają lub budzą się z płaczem. Nieco starsze dzieci z zaburzeniami regulacji zwykle bardzo łatwo wpadają w złość. Czasem mają poważne trudności przy dokonywaniu jakiejkolwiek zmiany np. po kąpieli nie chcą wyjść z wanny, trudno im zakończyć jakąś zabawę. Najczęściej są rozdrażnione w miejscach gdzie występuje nadmiar bodźców sensorycznych np. w supermarkecie. Jest również grupa dzieci, które lubią w szczególny sposób działanie pewnych bodźców sensorycznych np. uwielbiają jeśli podrzuca się je do góry, lubią być długo huśtane czy kręcone na karuzeli. Więcej niż ich rówieśnicy biegają i wspinają się. U części z nich można dostrzec pewne opóźnienia rozwojowe w opanowywaniu umiejętności siadania i stania oraz bezpiecznego i skoordynowanego poruszania się, u innych jednak nie obserwuje się szczególnych opóźnień w rozwoju podstawowych funkcji ruchowych. Można jedynie zauważyć pewne różnice jakościowe podczas przemieszczania się w przestrzeni, manipulowaniu zabawkami itp. Wraz z wejściem dziecka w wiek przedszkolny oczekujemy coraz większego rozwoju umiejętności, takich jak huśtanie się na huśtawce, jazda na trzykołowym rowerku czy samodzielne ubieranie się i jedzenie. Niektóre dzieci z zaburzoną integracją sensoryczną mają problemy z opanowaniem tych umiejętności. Innym przejawem zaburzeń jest nadmierna ruchliwość. Rodzice zauważają, że ich dziecko znacznie krócej niż rówieśnicy potrafi bawić się pozostając w jednym miejscu. W wieku szkolnym dzieci te nadal mają trudności z ubieraniem się, wiązaniem butów, posługiwaniem się sztućcami. Mogą mieć trudności w pisaniu i rysowaniu, szybko się męczą szczególnie przy wykonywaniu precyzyjnych zadań przy biurku. Inne na skutek zaburzeń w prawidłowym rozwoju ruchowym oczu mają problemy w nauce czytania. Czytają wolniej, gubią linijkę, w której czytali. Znacznie dłużej przepisują z tablicy, gubią litery lub opuszczają wyrazy. Czasem podejmowane formy takie jak reedukacja, terapia psychopedagogiczna nie przynoszą efektu. Dzieci w wieku szkolnym bardzo lubią gry planszowe, jednak dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej nie uczestniczą w nich ponieważ mają słabą koordynację wzrokowo – ruchową lub nie rozumieją reguł gry. W wieku szkolnym nie wygasają problemy z właściwym przetwarzaniem i wykorzystaniem informacji sensorycznych. Dzieci te nadal są bardzo wrażliwe na niektóre bodźce sensoryczne takie jak jasne światło (świetlówki, jasne słońce), ostre dźwięki (dzwonek szkolny, hałas na przerwie, głośny głos), zapachy (perfumy, zapach niektórych potraw), lekki dotyk (niespodziewany dotyk kolegi, nagłe pogłaskanie po głowie) itp. Dzieci te mają kłopoty z koncentracją, są ruchliwe i sprawiają wiele kłopotów w domu i w szkole na lekcjach i podczas przerw. Często mają problemy z nauką czytania i jakością pisania. Pojawiają się typowe objawy jak dla dysleksji lub dysgrafii. Rodzice poszukując odpowiedzi na pytanie dlaczego moje dziecko zachowuje się inaczej niż jego koledzy, trafiają do różnych specjalistów. Warto zwrócić się o pomoc do terapeuty IS by przeprowadził odpowiednie do wieku dziecka badanie i stwierdził czy obserwowane zachowanie niepokojące rodziców lub nauczycieli jest wynikiem zaburzeń integracji sensorycznej. Terapia IS Terapia integracji sensorycznej może być przeprowadzona po wcześniejszych kompleksowych badaniach. Głównym zadaniem terapii jest dostarczenie kontrolowanej ilości bodźców sensorycznych. Terapia w metodzie IS wygląda jak zabawa. Dziecko uczestniczy w zajęciach i ma wrażenie, że kreuje zajęcia wspólnie z terapeutą. Ćwiczenia muszą być dostosowane do poziomu rozwojowego dziecka, jednak nie mogą być ani za łatwe ani za trudne – należy balansować na granicy możliwości dziecka. Wśród używanego sprzętu są różnego typu huśtawki, hamaki, platformy równoważne, duże piłki i wałki, deskorolki, talerze obrotowe itp. W czasie terapii dziecko ma nie tyle nauczyć się konkretnych umiejętności, ale raczej usprawnić bazowe systemy sensoryczne i procesy nerwowe, leżące u podłoża tych umiejętności. Propozycje podstawowych ćwiczeń do stymulacji w zakresie IS. ćwiczenia stymulujące reakcję dziecka na różne zapachy, ćwiczenia tzw. podwójnej stymulacji dotykowej, ćwiczenia stymulujące stopy, dłonie, okolice kręgosłupa, twarz, ćwiczenia usprawniające utrzymanie równowagi, rozpoznawanie kształtów za pomocą dotyku, wodzenie wzrokiem za poruszającym się przedmiotem, ćwiczenia w rysowaniu postaci, wyodrębnianie elementów z tła, rozpoznawanie za pomocą dotyku kształtów rysowanych na dłoni, pleckach, brzuchu dziecka, ćwiczenia na deskorolce, bujanym fotelu, ćwiczenia w przeciąganiu, siłowaniu się, ćwiczenia odwzorowywania sekwencji liczb i sekwencji dźwięków. Wymienione propozycje ćwiczeń podlegają weryfikacji w zależności od stopnia zaburzenia. Terapię należy prowadzić w sposób wyważony, stopniowo wprowadzając część ćwiczeń , nie wykorzystując wszystkich podczas jednej sesji terapeutycznej, ponieważ można bardzo szybko zniechęcić dziecko do współpracy. W przypadku większości dzieci proces integracji sensorycznej rozwija się w sposób naturalny w wyniku typowych aktywności dla wieku dziecięcego. Planowanie ruchu jest naturalnym efektem tego procesu, podobnie jak umiejętność wykonywania reakcji adaptacyjnych na bodźce sensoryczne. To właśnie poprzez ruch dziecko się uczy, poznaje świat. To dzięki nieustannie docierającym, różnorodnym bodźcom może słyszeć śpiew ptaków, poznać smak truskawek, poczuć miły, troskliwy dotyk swojej mamy, huśtać się pod obłoki na huśtawce… Niestety u niektórych dzieci integracja sensoryczna nie rozwija się w wystarczającym stopniu, są ,,zamknięte” w wielkiej, ,,sensorycznej próżni”. Terapia SI może im pomóc z tej próżni wyjść. Dziecko musi nabywać umiejętności radzenia sobie z hałasem czy nadmiarem bodźców wizualnych, by móc dobrze funkcjonować. Obserwujmy więc uważnie nasze dzieci. Nie bagatelizujmy ich niewielkich nawet trudności, aby mogły rozwijać pełnię swoich potencjalnych możliwości. Opracowała: Maria Fąka Literatura : Z. Przyrowski, Dysfunkcje integracji sensorycznej i deficyty fragmentaryczne w zespole mózgowego porażenia dziecięcego. Z. Przyrowski, Podstawy diagnozy i terapii integracji sensorycznej. F. Maas Violet, Uczenie się przez zmysły: wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej dla rodziców i specjalistów. Kinezjologia Edukacyjna – co to takiego? 4 lutego, 2017 Przytulanki czyli wierszyki na dziecięce masażyki Webinar będzie poświęcony zaburzeniom integracji sensorycznej: temu, jak je rozpoznawać, w jaki sposób wpływają one na funkcjonowanie dziecka i w jaki sposób wyrównywać towarzyszące im deficyty. Podczas szkolenia uczestnicy nauczą się, w jaki sposób dostrzegać symptomy zaburzeń w zakresie integracji sensorycznej. Poznają również wpływ zaburzeń integracji sensorycznej na proces uczenia się dziecka. W ramach części praktycznej prowadząca Amelia Dziurda-Multan pokaże, jak udoskonalić umiejętność wspierania rozwoju dziecka poprzez stosowanie ciekawych zabaw i ćwiczeń wspomagających integrację przeznaczone jest dla: nauczycieli, logopedów oraz pedagogów i psychologów szkolnych. wiedzę z zakresu neurobiologii i zastosowania metody integracji sensorycznej informacje jak dostrzegać symptomy zaburzeń w zakresie integracji sensorycznej ciekawe zabawy i ćwiczenia wspomagające integrację sensoryczną Podstawy teorii integracji sensorycznej Symptomy zaburzeń integracji sensorycznej u dzieci Wpływ zaburzeń integracji sensorycznej na funkcjonowanie dziecka w przedszkolu, szkole i w domu Ćwiczenia i zabawy wspierające rozwój dziecka z zaburzoną integracją sensoryczną Dostępne materiały dodatkowe Jak to działa? 1 Dodaj do koszyka i opłać wideoszkolenie 2 Jeżeli nie masz jeszcze konta na edumasterze, założysz go podczas zakupu 3 Twoje wideoszkolenie będzie widoczne na Twoim koncie w sekcji "Moje wideoszkolenie" 4 Po jego obejrzeniu będziesz mógł wygenerować zaświadczenie udziału 5 Do Twojej dyspozycji będą również materiały dodatkowe Twoje szkolenie poprowadzi dr Amelia Dziurda-Multan Dr nauk humanistycznych, logopeda, surdopedagog, oligofrenopedagog, terapeuta SI. Więcej

dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej w przedszkolu